'Bahar' Bitti!

- E. ZEYNEP GÜLER -

Tunus’ta başlayarak Mısır’a, Libya’ya ve Arap dünyasının diğer yerlerine uzanan, her ülkede farklılıklar gösteren ayaklanma zinciri 2012 sonlarına gelindiğinde harekete katılan geniş halk kesimleri ve işçi sınıfı için bir “umut kırıklığı”na dönüştü.

Yakında olmakla birlikte bu ülkelerde yaşanan gelişmeleri Batı basını ve tarafgir medya üzerinden izleyen Türkiye’de yaşayanlar olarak olayların bütününe dair bir değerlendirme yapmak her zaman büyük güçlükler taşıyordu. Bu hareketleri yakından takip eden Alper Birdal ve Yiğit Günay’ın basında olaylarla ilgili çıkan haber ve yorumları değerlendiren “Arap Baharı” Aldatmacası: Ortadoğu’da Emperyalist Restorasyon çalışması önemli bir başvuru kaynağı oluşturuyor.

Bu güncel çalışma medyada yer alan tarafgir ve yüzeysel “uzman” görüşlerinden farklı olarak Arap ülkelerinde yaşanan ayaklanmaları ve bunların Batı basınında yer alış biçimini, bu olayların emperyalist merkezler tarafından nasıl görüldüğü ve yönlendirildiği konusunda önemli veriler ve bir siyasi bakış açısı sunuyor. Bu çalışmada olgu ve olaylar, tarihsel gelişmeler bu siyasi tezi görünür ve anlaşılır kılmak için özetleniyor.

Bu “gazetecilik kitabı”nı yüzeysel bir gazeteci çalışmasından ayıran özellikler mevcut. Türkiye’de ana akım gazeteciler ve çoğu kez televizyonlarda izlediğimiz “uzmanlar” topluluğu olayları ve gelişmeleri ya iktidar yandaşı devletlû ağızlardan ya da son derece yüzeysel, moda kavramlarla ve empresyonist “muhalif” tonlarda değerlendirmelerle ele alıyor. Oysaki böyle önemli siyasal gelişmeler meselenin tarihsel ve güncel siyasi boyutlarının bir bütün olarak incelenmesini ve doğru bir siyasal perspektiften değerlendirme yapmayı zorunlu kılıyor. Bunun dışında Ortadoğu ve Arap ülkelerindeki gelişmeler bir bütünlüğü olmayan, birbirini tesadüfî olarak izleyen olaylar yığını şeklinde ele alınıyordu. Olaylar yığınından teoriye ulaşılamayacağı gibi teorik yaklaşımlar da yine benzer bir aktarmacılığı ve kolaycılığı tekrar etmekle yetiniyordu.

Mısır’dan Libya’ya

Birdal ve Günay çalışmalarında Tunus’ta başlayan, Mısır’da 30 yıllık Hüsnü Mübarek iktidarını deviren olayları, bunlarla bağlantılı olarak ve analitik bir yaklaşımla hiç ele alınmayan Libya’daki gelişmeleri ve NATO müdahalesini, Suriye’deki olayları ele alıyorlar. Çalışma bunun yanı sıra ve belki de en önemlisi Ortadoğu’daki gelişmelerin Türkiye’nin, AKP iktidarının dış ve iç siyaseti açısından incelenmesini içeriyor.

Bir diğer önemli nokta ise gelişmelerin emperyalist merkezlerin bölgeye müdahale ve düzenleme girişimleri açısından okunuyor olması. Bu inceleme alanı olayları anlama açısından önemli bir referans oluşturuyor. İç ve dış dinamiklerin günümüz dünyasında birlikte işleyişi sosyal bilimciler ve araştırmacıların dikkatle eğilmeleri gereken alanların başında geliyor. Ortadoğu ülkelerinin iç gelişme ve dinamiklerinin tek başlarına incelenmesi gelişmelerin anlaşılması açısından yeterli olmuyor. Bu Ortadoğu için hep böyleydi, ama günümüz küresel dünyasında daha da fazla böyle olduğu söylenmeli. Yazarların da belirttiği gibi bu vurgu her şeyin emperyalist merkezlerin istediği doğrultuda geliştiği anlamına gelmez. Ama incelenen alanlarda bu özgül müdahalelerin hesaba katılmaması saflık olur.

Arap dünyasındaki kalkışmalar, özellikle Tunus ve Mısır’da halk kitlelerinin meydanları doldurması hepimizi heyecanlandırdı ve yüreklendirdi. Uzun sürmüş diktatörlüklerin sallanması, yerinden oynaması ve yıkılması bir heyecan dalgası uyandırdı. Emekçilerin kendilerini uzun yıllardır cendere altında tutan yönetimlerden ve askeri diktatörlüklerden kurtulmak amacıyla harekete geçmesi, yeni bir devrim dalgasının ortaya çıkması ihtimali, umudu canlandırdı. Ancak bu beklentinin gelişmelerin bütününü doğru değerlendirmenin önüne geçmesine izin vermemek gerekiyor. Umutlarımız Tunus ve Mısır’da askeri yönetimlerin iktidarı devralmış, İslamcı partilerin süreçten güçlenerek çıkmış olmasını unutturmamalı.

ARAP BAHARI ALDATMACASI

Alper Birdal, Yiğit Günay
Yazılama Yayınları
2012, 315 sayfa, 20 TL.
*radikal kitap