Soma'da Cinayetin İzleri: Gaz Sensörlerine Temiz Hava Üflenerek Müfettişler Kandırılmış

Milletvekillerinden oluşan Soma Komisyonu dün Çalışma Bakanlığı yetkilileriyle görüştü. Komisyon bakanlık yetkililerine denetimler sırasında gaz sensörlerine temiz hava üflendiğini söyledi. Böylece içerideki hava kirli olmasına rağmen denetimler sırasında temiz gözüküyordu.

Hürriyet'ten Banu Şen'in haberine göre Soma Komisyonu dün TBMM’de Çalışma Bakanlığı müfettişleriyle görüştü.

CHP Manisa Milletvekili Özgür Özel’in görüşme sonrası anlattıkları dehşete düşürdü. Özel anlatılanları Twitter hesabından da duyurdu.

Facianın meydana geldiği  Eynez İşletmesi dışında Işıklar ve Ata Bacası adlı iki işletmesi daha bulunan Soma A.Ş.’nin  gaz sensörleriyle ilgili ölümcül bir uygulamasının  daha ortaya çıktığını ifade ederek, “Soma Komisyonu’nda öyle bir bilgi daha edindik ki kanımız dondu.  Soma A.Ş. Işıklar Madeni’ni açmak istiyor ya, denetimde bakın ne görüldü. SOMA A.Ş'nin çalıştırmak istediği Işıklar'da denetimde gaz izleme sensörlerine dışarıdan boru ile temiz hava üflettirildiği tespit edildi” dedi.

FACİAYA ÖRTÜ

Soma'da 301 canın yitirildiği maden faciasında savcılık soruşturması sürerken ihmaller zinciriyle ilgili ayrıntılar da aydınlanmaya başladı. Savcılığın cihaz bakımı görevlilerine yönelttiği sorulara verilen yanıtlar, sensörlerin defalarca sinyal verdiğini ancak işlerin durmaması için cihazlara resetleme (sıfırlama) yapıldığını ortaya koydu. Normal şartlarda gaz sensörleri karbonmonoksit seviyesi 50 pp’yi gösterdiğinde elektriği kesip, çalışmayı durduruyor. Sensörleri sıfırlayarak işlerin aynen devam etmesi sağlanırken, kazanılan bu ekstra zaman içinde korbonmonoksit seviyesi temiz hava basılarak temizleniyor, gaz oranı artınca tekrar aynı işlemler gerçekleşiyor. Facianın ardından hazırlanan ön bilirkişi raporunda, ocaktaki karbonmonoksit gazı seviyesinin sensörlerin en üst sınırı olan 500 PPM’ye defalarca yükseldiği belirlenmişti. Bu rapor üzerine savcılık cihazlarda yapılan resetleme, demontaj ve kalibrasyon işlemlerine yoğunlaştı. Cihaz bakım görevlilerinin ifadelerinde savcılığın neden defalarca resetleme yapıldığı, talimatı kimin verdiği ve bu işlemlerin neden sık sık yapıldığı sorusu dikkat çekti.

FACİA GÜNÜ ÇALIŞMAMIŞ

Sabit gaz sensörlerinin bakımı ile görevli Y.A.’nın anlattıkları olay günü cihazların çalışmadığını, uyarı verdiğini ancak facianın gelişinin dikkate alınmadığını gösterdi. Y.A şunları söyledi:

"Olay günü 340 panosunun hava çıkış ve nefeslik bölümünde yer alan oksijen sensörünün değişmesi gerekiyordu. Bunun söküm işleri ile uğraştım. Bu esnada iş güvenliği uzmanımız olan Mehmet Efe, benim bulunduğum yere geldi. Bana metan sensörü cihazını da değiştirmemi söyledi. Ben de kabul ettim. Metan sensörünü hemen bağladım. Ancak oksijen sensörü ilk bağladığımda oksijen oranını düşük gösterdi. Ben de bunun üzerine oksijen sensörünü sökerek tahlisiye istasyonuna götürerek bakım yaptım ve tekrardan taktım. Ancak bu sefer de oksijen sensörü oksijen miktarını yüksek gösterdi. Ben de bunun üzerine sensörü tekrardan sökerek tahlisiye istasyonuna götürüp bakımını yapıp geri taktım. Sensör Mehmet Efe’nin elinde bulunan cihazın gösterdiği rakam yüzde 19,9’u gösterdi. Ben de bunun üzerine cihazın doğru ölçmeye başladığını düşünerek buradaki işimi bitirerek tahlisiye istasyonuna gittim. Bu esnada saat 14.30 sıralarıydı.

"EKRANDA GÖRÜNMÜYOR"

Ben istasyonda oturduğum sırada izlemeden O.E. isimli arkadaş beni arayarak ‘A ve H panolarının sensörlerini ekranda göremiyorum’ dedi. Ben de bunun üzerine tamam diyerek A ve H panosunun bulunduğu yere gitmek üzere ana nakliye yolunu takip ederek ilerlediğim sırada anayol 3’üncü bant boyunda karşılaştığım arkadaşlar bana ‘Çok duman var ileride, gitme’ dediler. Ben de ‘kurve’nin orada bulunduğum sırada siyaha yakın gri renkli çok yoğun bir dumanın anayolu kapladığını gördüm. Daha sonra S panosunda bulunan arkadaşlara haber vermek için madende bulunan telefondan aradığımda telefonu açan olmadı. Diğer panoları da aramaya başladım ancak aradığım panolardan telefona cevap veren olmadı. Ben de izleme merkezini aramak istedim ancak izleme merkezinin telefonu hep meşgul çalıyordu. Ben de bunun üzerine tahlisiye istasyonunu arayıp olayla ilgili olarak bilgi verdim."

"EKSİKLERİ VARDIYA AMİRLERİ GİDERİR"

Sabit gaz sensörü cihaz bakımından sorumlu C.S. savcılığın "Sabit gaz sensöründe tarafınızdan veya cihaz bakımcılarla değer girilme suretiyle Elle ölçüm yapılan gaz sensörü değerini tutturulma işleminin yapılıp yapılmadığını açıklayınız" sorusuna şu yanıtı verdi:

"Bizim bu konuda bir yetkimiz yoktur. İzlemeden, sabit sensör değerine müdahale edilebildiğini biliyorum, ne kadar değerde müdahale edilebileceğini bilemem."

C.S.’nin 10 Mayıs 2014 tarihli tespit tutanağıyla ilgili "A 0 Ayak içi CH4 sensörünün değiştirilme talimatını kim verir" sorusuna yanıtı ise şöyle oldu:

"Bunun kararını ben vermem, o anda zaten yanımda bulunan Mehmet Efe (hayatını kaybetti) tarafından verilmiştir. Eğer gündüz de olmamış ise izlemeden Mehmet Efe’nin bilgisi dahilinde vardiya amiri veya 3 vardiya amirinin talimatı ile değiştirilmiş olabilir. Vardiya amirleri kendi vardiyalarındaki yapılan işleri ve yapılacak işleri not ederler, gelen vardiya amiri de bu eksiklikleri gidermekle görevlidir."

İKİ İŞLETME DE KAPATILMIŞTI

Facianın ardından, Soma A.Ş.’nin 301 işçinin hayatını kaybettiği işletmesi dışındaki diğer iki işletmesi Işıklar ve Ata Bacası da; denetimler sonrası eksikleri giderdikten ve madenlerin iş güvenliği  koşulları sağlandıktan sonra ancak açılabilmesi koşuluyla kapatılmıştı.

Özel ayrıca Çalışma Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanı Mehmet Tezel’in sunumundan bir bölümü de şu cümlelerle paylaştı:

"Türkiye Kömür İşletmesi (TKİ) ile Soma A.Ş. arasındaki ilişki sorgulanmalıdır.”