Kişisel Gizliliğe Veda Vakti Geldi mi?

- BERKİN BOZDOĞAN -

Reklamcılık sektörünün yayın araçlarıyla birlikte dijitalleşmesi reklamın daha hedeflenebilir ve geri dönüşlerinin daha iyi ölçülebilir olmasını sağlıyor. Elbette bu avantajlara rağmen çok büyük reklam bütçelerinden hâlâ gücüne oranla düşük bir pay alan İnternet reklamcılığı, sistemin daha verimli işleyebilmesi için kendi gücünden faydalanıyor.

Kullanıcıların davranışlarını incelemek ve bunlar üzerinden strateji geliştirmek herhalde her bir internet işletmesi sahibinin yaptığı, hatta işin devamı için yapmak zorunda olduğu şeylerdir. Pazarlamacı ağzıyla konuşacak olunursa kullanıcılarının kendilerine sağladığı veriyi inceleyen kurumlar onlara en basitinden daha kişiselleşmiş bir deneyim sunmaya çalışıyor. İlgilerini çeken şeyleri önlerine koyup bakmadıkları içeriği göz önünden kaldırmak şeklinde özetlenebilir.

Phorm sisteminin farkı internet servis sağlayıcıları gibi şirketlerin altyapılarında barınıp onlar için ticari öneme sahip bilgi üretebilmesi ve bunu her kullanıcının her hareketi için yapabilmesi. Elbette ilgili firma ile bir anlaşma gerektiriyor. Sorun bunu istemeyen kullanıcıların sistemden nasıl çıkartılabileceği, altyapıda kullanılan sistemin ilgili kullanıcıyı takip etmediğinden nasıl emin olunabileceği.

Uygulama başladı mı?

Geçtiğimiz aylarda, 27 Nisan tarihinde yaşanan ve TTNet abonelerinin uzun süre internet erişimi sağlayamamasıyla sonuçlanan internet kesintisi, kendisiyle ilgili kafa karıştırıcı açıklamalar nedeniyle birçok kişi tarafından “bir noktasında çuvallayan Phorm kurulum testi” olarak kabul edilmişti. Phorm ise Türkiye’de şu an PT Reklam isimli bir şirket olarak mevcut.

Henüz altyapısında Phorm’un takip teknolojisini kullanmaya başladığını açıklayan bir kurum yok. Bununla birlikte Phorm’un internet sitesinden erişebileceğiniz bir belge, TTNet ile çalışacaklarını kamuoyuna açıklıyor.(1)

Sakınca nerede?

Henüz ülkemizdeki hukuk sistemi dijital çağın gereksinimlerini karşılayabilecek ve bunu yaparken vatandaştan yana kesin tavır koyacak yeterliliğe sahip değil. Dolayısıyla kullanıcıların bilgili ve bilinçli biçimde katılım talebi göndermesi veya listeden çıkma başvurusu yapmasıyla ilgili düzenlemeler katı kurallara bağlı değil. Dolayısıyla net olmayan açıklamalarla kullanıcıları sistemin içine çekmek isteyen veya çıkmalarını gereksiz veya önemsiz gibi gösteren firmalar olabileceği gibi sistemin dışında bırakıldığını düşünen kullanıcıların bu konudan pek de emin olamayacak olmaları da önemli bir nokta.

Bu tür sistemlerin altyapı içine yerleştirilmesinden sonra istemeyenleri takip etmiyoruz gibi cümleler kuranların, her sokak köşesine kamera koyup sadece suçluları takip ediyoruz diyen devlet birimleriyle aynı samimiyet ve inandırıcılık seviyesinde olduğunu belirtmekte fayda var. İşin özü, bunu bilmek pek de mümkün değil.

Dolayısıyla bu sistemi bir fişleme mekanizması olarak kullanılmayacağını da bilemeyiz. Abonelik üzerinden aldıkları bilgilerimizi başka şirketlere satan veya bedelsiz veren iletişim şirketlerinin sayısındaki artık kaygı vericiyken doğrudan ticari değere sahip verilerin satılması veya bir şekilde üçüncü şahısların kullanımına açılması çok uzak ihtimal değil.(2)

Bununla birlikte, işi daha vahim bir hale getiren şey, Phorm’un evvelce sadece tarayıcıdan gidilen URL takibi yapmadığını derin paket tarama teknolojilerini (deep package inspection) kullanıp çok daha ayrıntılı bilgiler elde ettiği de bilinenler arasında yer alıyor.

Bütün bunların yanında, doğrudan servis sağlayıcı tarafından eklenen bu tür takip ve algı ölçüp reklam yönlendirme sistemleri, ülkemizde zaten bulunmayan Ağ Tarafsızlığı (network neutrality) ilkesinin tabutuna bir çivi daha çakıyor.(3)

Karşıt kampanyalar ve basın duyurusu

Şu anda Alternatif Bilişim Derneği tarafından olası sorunlara ve mahremiyet ihlallerine karşı kullanıcıları bilgilendirmiş bir web sitesi http://www.enphormasyon.org adresinde yayında.
Phorm’un Türkiye ayağı tarafından basın mensuplarına gönderilen ve bazı internet yayınlarında olduğu gibi kullanıldığı görülebilen basın bülteni ise elbette bu tür karşıt kampanyalar tarafından perçinlenmiş ikna cümlelerini sık sık kullanıyor.(4)

1-Phorm.com – Commencement of Commercial Activities in Turkey with TTNet
2- BT Net – Alternatif Bilişim Derneği: “Kişisel verileri gözleyen Phorm Türkiye’de!” http://www.btnet.com.tr/56569-alternatif-bilisim-dernegi-kisisel-verileri-gozleyen-phorm-turkiyede.html
3 – Network Neutrality
[http://en.wikipedia.org/wiki/Networkneutrality](http://en.wikipedia.org/wiki/Networkneutrality)
4 – Phorm Türkiye basın bülteni (düz metin biçiminde)
http://www.berk.in/0/phorm.html

*dagmedya.com adresinden alınmıştır.